Ente mamar polles a los políticos (con escasu éxitu), y poner bombes nos edificios del PP y del PSOE (con escasu éxitu tamién)... ¿Hai manera de da-y un reblagu al confliutu llingüísticu y facer qu'avance la cosa?

Va tiempu había un home... llamábase Gandhi... inventara métods democráticos bien efeutivos...

Voi dexar ún de los cancios que más me presten, llámase Garota de Ipanema (La Moza d'Ipanema) que ye un barriu "de bon ver" de Rio de Janeiro (Ríu de Xineru :P)

Foi mui famosa (de xuru vais conocela) y tien versiones n'inglés polo menos... (sona bien, pero non tan melguera como en portugués), pena que nun heba versión asturiana... O, meyor, pena que nun heba esta clase de música n'asturianu.

¿Costó reconocelo dellos segundos eh?

La realidá ye representativa, y un mapa nun dexa de ser una proyeición d'una realidá, que s'interpreta y se representa según la cultura propia; por exemplu, n'Europa tenemos por vezu representar el Norte Arriba, y facer mapes a vista páxaru; al tiempu que n'otres cultures faenlos horizontales. Poro, nós tenemos el conceutu de llende como una raya fina, y non como una fastera que nun ye de naide, como pasaba na Edá Media o pasaba n'otres cultures.

Pa la construición nacional, la construición d'un proyeutu de nación, faise perimportante l'estudiu de los mapes, y el cómo los mapes xueguen un rol importante na escena política.

Los guah.es reconocen mapes de comunidaes autónomes en colexu, hai partíos qu'usen el mapa del país como referencia (PAS-URAS, por exemplu)  y naide nun pue dicir que'l mapa xuega, mesmo que llingua, bandera o himnu (y cuasi hasta más) un papel importante na representación de la realidá.

Munchos asturianos nun visitaron enxamás L.lena o A Veiga, y toos saben que ye parte del país porque lo pon nun mapa. Puen defendete con uñes y dientes l'asturianidá d'estes dos poblaciones magar que nun les vieren "in situ" enxamás. Tal ye'l poder d'una construición como un mapa.

Fasta equí, nun dixi nada que nun se supiera. Agora, lo que yo quiero analizar, ye si la grandor d'esi mapa influi na perceición de superioridá-inferioridá d'una comunidá. Pa mio idea, influi y muncho. Por exemplu, los catalanes, los pancatalanistes más bien, usen un mapa enorme de Cataluña, Valencia, Baleares y parte d'Aragón y Francia y un pueblu de Cerdeña, un mapa equiparable al de Portugal n'estensión y que degola les proyeiciones d'anguaño. En Galicia, el nacionalismu esiste, pero ye mui pequeñu (en comparanza con Euskadi o Cataluña) y pue que seya en parte por nun ser o nun proyeutar un mapa tan grande. Sicasí, l'emplegu del argumentu lusista, pue averar a esta realidá a una imaxe de grandor, que ye la qu'interesa.

En Euskadi, mesno nos carteles d'Euskal Presoak Euskal Herria, que nel propiu nome-patria que vindica'l nacionalismu "Euskal Herria", preséntase al país de los vascos como daqué que pasa perriba les llendes d'estaos y de provincies y comunidaes autónomes.

Córcega tienlo fácil con un mapa que refuerza la insularidá, poro, la singularidá, mesmo que Canaries.

Andalucía, que nun tien más llingua que la Castellana, tien un movimientu presente nel parllamentu y la vida pública por mor d'un territoriu que compite mano a mano con Portugal.

Miranda ye enana, una comarca, y nun tien nacionalismu nin embrionariu siquier.

Escocia ye más grande que Bélxica, y amás féxose la película de Braveheart (vuelvo al artículu de los mitos), poro el nacionalismu desendolcóse.

Irlanda ye llibre por ser una islla, non por ser celta, celtes hai munchos, pero islles celtes namái qu'esta.. y la de Mann, que ye como MIranda, pequeña.

Quebec ye mayor qu'Uruguai, Paraguai, asemeyáu a Bolivia y más grande que la mesma Francia. Hai nacionalismu.

En bien de países de Yugoslavia, medró'l nacionalismu nel mesmu momentu en que Serbia perdió en grandor territorial. El Kosovismu, nun ye más qu'albanesismu, y Albania yera grande en comparanza.

Flandes ye media Bélxica, y si consideramos Holanda+Flandes ye muncho mayor.

Lo dicho. Los mapes xueguen un papel mui importante na construición nacional, un mapa, dizte lo grande que yes en comparanza col mundiu. Dizte lo grande que yes en comparanza col vecín, dizte lo asilláu que tas (si yes islla, por exemplu) y bien d'otres coses.

La defensa d'un mapa d'España como'l que ponen cuando dan "El Tiempo", nun dexa de contribuyir a eso, pos nun ye casual que na TV3 (Televisión Catalana) dean el tiempu del restu de países catalanes col mapa d'ellos ehí.

Poro, faise necesario plantegar el mapa d'Asturies. Nun se pue reivindicar la nación más pequeña d'España (Principáu d'Asturies < Galicia < Galicia con anexones < Euskal Herria < Cataluña < Paisos Catalans) Fai falta facer un mapa d'Asturies atractivu, un mapa que tresmita non una inferioridá en comparación colos otros territorios sinón facer un proyeutu de país. Poro, precísase afitar un mapa aceutáu por tol nacionalismu (d'esquierdes, de dreches, del partíu d'Abel, del partíu de Caín...etc), un mapa unívocu (non cada ún facer el de so), col enfotu de reclamar qu'ASturies ye daqué que trespasa les fronteres (o la Confederación Panastur o lo que seya). Nun quiero dicir qu'heba qu'anexonase llión o cantabria o miranda, n'absoluto, sinón vender una proyeición de nación que supere les llendes d'anguaño y tresmita una imaxe que refuercie l'autoestima, que nun se pue vender siendo'l "mapa nacional" más pequeñu que se propón (mesmo Aragón ye más grande) 

Un país nun ye nada ensin los sos mitos, ensin les sos lleendes, ensin la so hestoria y los sos héroes. Un proyeutu de país (abiertamente nacionaliegu o non) precisa d'estes coses pa construyir un imaxinariu míticu qu'axunte a los miembros d'esa comunidá nacional.

Programes de dibuxos na TV que marquen a xeneraciones, o non de dibuxos, contribuyen a facer y llevantar esi imaxinariu, y ye un pegollu perimportante de la construición nacional que nun hai qu'escaecer. Sicasí, pa contribuyir con fuercia a esta idega, fai falta esparder unos mitos, unes lleendes una hestoria (inventada o non, esaxerada o non) que contribuya a esti fin.

Fai falta, quiciabes, una Gran Hestoria d'Asturies escrita dende'l puntu de vista nacionaliegu (ensin dexar de llau'l rigor y cayer na fabricación de fábules), pero faciendo por que rescamplen nella los personaxes que contribuyan a la formación d'esi imaxinariu nacional. Los catalanes tienen a Jaume I, los franceses a Jeanne d'Arc, a Charles de Gaulle, a Carlomagno, los españoles/castellanso al Cid...

Asturies nun ye diferente, nun tien nin más nin menos héroes qu'otres comunidaes nacionales, los tien, tien xente que fexo llogros similares, pero polo que seya nun se los pon de relieve: Belarmino Tomás, Aida Lafuente, tienen ingredientes a esgaya pa constituyir referentes de comportamientu modélicu y ser héroes del sieglu XX: Pero fai falta que la drecha asturiana fine por aceutalos (Nel PAS nun finen por aceutalos).

Nun se pue facer un proyeutu nacionaliegu basáu en Xovellanos, Xovellanos ye un inteleutual, un referente de pensamientu y de teoría y práxis política, pero nun ye un héroe, nun mos engañemos, nun s'avera a esi gran referente a esi "Ché Guevara", Lenin, Rosa Luxemburgo (tamién les ideoloxíes, non sólo les patries, tienen héroes)...

Pero Montesquieue, Marx, Rousseau nun son héroes. Nun ye héroe Xose Lluis García Arias, Xuan Xosé Sánchez Vicente, Xovellanos nin Xuan Bello (arriendes que los héroes siempres lo son a posteriori). Ye quiciabes un erru del nacionalismu asturianu, tan centráu na defensa del asturianu como llingua, que tuvo que tirar de persones con "auctoritas" como Xovellanos y bien d'otros pa construyir el so pensamientu y un poco menos de persones con "potestas"...

Falando de "Potestas", vienme a la mente Gonzálo Peláez... podría ser otru héroe, quiciabes tien él munchos de los atributos, aínda Don Pelayo, que paez que mos lu roben pero ye de nueso... Con too y con eso, los héroes han ser asumíos pola coleutividá, non poles élites, y equí, n'Asturies, les élites nun tamos d'alcuerdu n'asumir a naide nin mos esmolecemos por esta clas de coses que, de siempre, finen por facer un país...

 Naguo por un Bolívar, un Lénin, un Ché Guevara, una Jeanne d'Arc, un Cid, un Garibaldi... un héroe tráxicu que faiga por esparder el nacionalismu y da-y una idea más simbólica. Pa unes coses somos mui románticos y pa otres nada... lo que son les coses. 

Como dixi, dibeis tener noticies de mio tocante a Miranda. Güei 17 d'abril, inaugúrase un blogue astur-mirandés col enfotu de (nun futuru, y si hai candidatu/a) abrilu a collaboraciones lleoneses. El blogue, ta claro, busca tender pontes ente los dos países qu'empleguen una mesma llingua, que, por mor d'una ortografía fecha d'espaldes unos pa colos otros, munches veces ye difícil de pescanciar, poro, esperamos qu'esti blogue axunte aínda más a les dos comunidaes polítiques que nun dexen de ser una mesma comunidá llingüística.

http://nunhaimas.blogspot.com

Va tiempu, falaba con una amiga mía que-y presta l'inglés pola vida, y dicíame que lo que más-y gustaba d'una llingüa, nun yeran les pallabres, sinón les espresiones propies d'una llingua "Look for" por exemplu y eses perífrasis como la de "nun ser quien a" n'asturianu o bien d'otres.

He da-y la razón, y ye que les espresiones propies ye lo que-y da un tastu estremáu a una llingua, ye lo que mos fai ver que nun ye que "jerga" (castellanu) o "xiria" (Portugués) n'asturianu seyan "xíriga", non, ye qu'hai espresiones propies...

Prestaríame qu'ente toos fixéremos lo posible por rescatales del escaezu pa onde s'empobinen. El nome d'esti blogue emplega una d'eses espresiones que nun tienen traducción direuta (nun sé a portugués, pero n'español lo más asemeyao a "echar la llingua a pacer" ye "hablar al sabor de la boca")

Entamo yo'l llistáu col deséu de que la xente lu siga: Nun pongáis les miles que vienen nel DALLA, namái les qu'usáis o sentistis usar dacuando... :-) y penséis que nun coinciden coles castellanes.

Echar la llingua a pacer, Nun ser quien a..., A cara perru, Cayer del ñeru, a cuentu risa,  llingua sacavera, tar como un merucu (fríu), axúntase la fame cola gana de comer, tar como una maniega, tar como un cestu, sacar los pies del cestu, ver les oreyes al llobu, andar los mures en caxón, dar en focicu, tar de focicos, meter el focicu, tener la boca como un payar, dexar daqué pa prau,  dir/tar de pingu, mandar a ver la ballena, veles venir, cielu la boca, tener un furacu en bolsu, cara pote (esta nun sal nel DALLA: yo sentíla como "Poner cara inespresiva-enfurruñada"), facer l'osu, ver al osu, facer un cutu qu'escarabaya'l pelleyu, más ruin que la fame, alzar el pendín, saber más que les curuxes, como la curuxa,  poner pingando, tar pingando, como en casa güelu, cagar en focicu, tar fechu una llaceria, poné-y portielles a la mar, nun tener un día con otru, llantar na cara, dar col culu tres les ruedes, ser fueu en culu, De mano, dar en duro, a cuentu risa, mexar y nun echar gota, díi de gües (1250 m2),

Hai más, punxi namái que los qu'oyí dalguna vegada y se m'ocurríen agora... 

La nuesa llingua ye melguera, y ello ye que paez que mos reimos de la estadística, nun conceyu de 20.000 habitantes como'l de Miranda del Douro faen cancios como esti d'un altor qu'ún nun espera nuna sociedá tan pequeña...

 Toi duldando ente Rapazica y Seique non.... :-) qué pena que nun hai festival d'asturianu internacional...

Vien ceo vais tener noticies de min y d'eses tierres de Miranda...

Esta semeya, perillustrativa, apaez güei na portada de LNE.ES; y fai referencia a la promesa del cargu del Presidente del Gobiernu d'España énte'l rei y delles autoridaes.

Paez que tamos avezaos a esti tipu de semeyes, pero ye bien fácil d'atopar un daqué de raro, d'anacrónico, de terrible...

ZP promete'l cargu delantre d'una cruz católica que ta pente medies de la Constitución y... esi otru llibru (Sedrá una biblia?). Nun dexa de ser hipócrita pal presidente supuestamente (puerca mentira) azote de la ilesia y que supuestamente da-yos caña a los obispos (puerca mentira tamién). Pero, sacante'l fechu d'hipocresía nel fechu de qu'esti home prometa énte una cruz (y d'esquizofrenia, porque lo normal diba ser xurar), esmolezme'l fechu de que nun supuestu estáu aconfesional (que non llaicu), tea presente una cruz na toma de posesión d'un presidente.

Por qué preside una cruz esti actu? Por qué la cruz ta asitiada nel centru de la mesa, perriba la Constitución y "eso otro"? Ye qu'España y Dios tán perriba la llegalidá vixente? Poques ocasiones más solemnes que'l nomamientu d'un xefe de gobiernu son más importantes na vida d'un estáu, nun dexa de ser illustrativo qu'ésta tea presidida pola cruz...

Vaya socialismu!

Voi parar colos análisis políticos un cachu y voi centrame en daqué no que toos podemos centranos dende la condición y parte d'un movimientu social que ye'l primeru n'amplitú, n'hestoria ya implantación social.

Nun hebo movimientos sociales n'Asturies enantes del de la llingua (sacantes quiciabes l'obreru si ye que lo ye) y estes son les razones poles qu'esti movimientu va faciendo camín al andar, hebo erros, hebo aciertos (PAS+UNA), rectificaciones (recordái l'asturianu de los 80) y bien de coses y cambios d'estratexa (A lo último óptase pol lobbysmu dende Caveda y Nava y coses d'eses, más que na aición frontal).

Sicasí, nun voi entrar a analizar los llogros (o fracasos) del movimientu social organizáu, sinón a plantegar entrugues sobro los llogros (o fracasos) del movimientu INDIVIDUAL pa col asturianu. Lo que m'entrugo ye:

¿Qué pasa que les más de les veces nun somos a convencer de la importancia de la llingua/factores identitarios a la nuesa propia familia?

¿Qué pasa que fora de "la tribu" vente como un friqui -que non un llocu-  (un friqui nel sentíu de que yes minoritariu, anque nun yes l'únicu) por tar con esi tema del asturianu? Y falo de xente d'Asturies...

 ¿Qué pasa que nun somos a esparder un sentimientu neutru políticamente como ye l'asturianismu, que lo mesmo pue adoptalo ún d'esquierdes que de dreches, anarquista o de centru...? ¿Por qué una "marca blanca", daqué que nun entamu nun tendría mayor problema n'aportar a la xente nun apuerta?

Yo doi estes posibles rempuestes (vós veréis si tais d'alcuerdu o non):

A) Nun sabemos vender el mensaxe, ciarrámonos muncho sobre nós mesmos y nun facemos por averar l'asturianu a la xente.

B) Nun tenemos coherencia, dicimos que l'asturianu ye la llingua propia (o nacional) etc etc, pero depués enl médicu, en trabayu etc. etc. aselamos y adaptámonos y nun facemos un emplegu perdominante d'ella, arrequexándola a dellos actos en cuenta de facer por vivir n'asturianu... (Colo que convertímonos nunos hipócrites y facemos lo que criticamos)

C)  La pluralidá y les engarradielles internes dientro'l movimientu social (y políticu) causen un sentimientu de refuga y la xente que podría implicase nun s'implica abondo na tema. Ye dicir, nun nos ciarramos, pero la imaxe de desunión perxudícanos.

D) La xente ye tonto/Nós somos friquis (rempuesta fácil)

Vais perdoname que-y copie una fras al blogue de González y González: "Hai munchu enfotáu nesa España suañada y falsa, castellana de fala, flamenca ya imperial", pero hai díes nos que nun aguantes más. Onde paez que la xente alrodiu d'ún aínda nun quixo sortir de la cueva, onde nun apares d'oyer fataes estremaes enllenes d'españolismu del ranciu, d'esi puercón qu'hai agora que mazcaritáu de non-nacionalismu, o progresismu dáseles de bonu, d'esi españolismu onde nun pagar lo mesmo qu'un castellanu ye insolidariu pero nun pagar lo mesmo qu'un guineanu ye cosa estremada. D'esi onde les llingües nun dexen de ser más que dialeutos del castellán, anque-yos preste dicir que tán al favor de toes y que toes son tan llingües como l'español, pero a la hora la verdá vése-yos el plumeru  y si fales de quitá-y la oficialidá al español onde nun ye llingua propia mátente, y si propones poner l'asturianu oficial en Toledo mírente como un alien.

Toi fartu d'esta xenticaya, medrao a la vera Telemadrid, n o nel estranxeru qu'hasta emigraos o retornaos hai qu'opinen, xulguen y dicen de too y falen ex-catedra. A la solera'l neofacismu tapecíu, enguedeyáu en griesques pola llibertá de milenta pueblos que tan aende: Palestina, Líbano, Tíbet... toles lluches válen-yos, menos la de nueso.

De xente que te mira penriba'l costazu, de xente que xulga y da y reparte y critica y pega y pon y quita y fala y asela y mexa y corre y cuspe y lladra, de xente que fala de too pa nun dicir nada, de xente que fala de lo que nun sabe, de xente que va de cosmopolitan pela vida, de viaxaos y reviaxaos pero que tán enllenos de complexos y son los más pueblerinos del mundiu, d'imperialistes castellanos, que nun ye otra l'españolismu...

Y ye que cada día que faigo por creyer na españa chupiguai d'IX, esa onde toos somos iguales en drechos y deberes, onde les identidaes de toos trátense igual... vien un soplapolles a esconsoname y amosame qu'eso nun ye más qu'un mal suañu, y que na vida namái qu'hai dos escoyetes (préstente o non) Independencia o Sumisión, glayar o aselar, falar o repitir.

Yo nun quiero ser d'una patria que nun conoz Asturies, yo nun quiero ser d'un pueblu que nun conoz la mio llingüa, yo nun quiero facer parte d'esti teatru, nun quiero llamar "compatriota" a ún que nun pisó Uviéu, nun quiero llamar paisanu (nel sen castellanu) a ún que nun sintió a un vieyu falar cabu un horru, nun quiero, nun paso, nun aceuto ser miembru d'una ciudadanía que ñega lo que ye de nueso, que mos innora, que nun sabe de nós pero a la que siempre-y sobren pallabres pa dicinos, pa mandanos, pa determinanos y opinar no que facemos y nun facemos, no que somos, no que fuimos y no qu'hemos y podemos ser...