L'otru día taba falando con una amiga mía rusa, qu'aportó a Asturies con 6 años ya integróse dafechu na sociedá asturiana; nun fala asturianu, non, pero sí que lo dio en clase (vamos, como la mayoría la xente n'Asturies)...

Taba comentándome que nun soporta'l panorama cultural n'Asturies: Diz que paez que la entruga que más ta nel aire ye ¿Yes partidariu/a de Gustavo Bueno? y diz amás que namái qu'hai dos tendencies d'escritura; los qu'ella llama "Progres" que diz que sienten a Ismael Serrano y tán enllenos d'escritura social lorquiana etc, etc; y los que llama "fachas" que tán averaos a formes más clásiques royu Quixote.. Tamién diz que paez que'l poeta de referencia ye Ángel González y que diz qu'eso ye como lleer otra vegada a los del 27...

Ella sostién que ye asina too, mesmo los qu'escriben en llingua nacional que los que lo faen na imperial, anque bien ye verdá qu'enxamás nun sintió nin lleó a Bello falar de poetes portugueses (sorprendióse cuando-y lo dixi).

 La verdá que la tema da muncho pa reflexonar, y aparase a pensar por qué nesti país hai un periódicu que-y da cancha a un home senil como Gustavo Bueno con unes idees tan retrógrades, partidariu de la pena de muerte y del xenocidiu cultural de la nuesa llingua... La verdá, el problema d'Asturies, vien d'esti "franquismu tresversal"; qu'al aviesu que lo qu'asocede en cataluña col catalanismu, asumíu voluntariamente por toles ideoloxíes ytendencies, nesta tierra vemos cómo esi tastu d'ideoloxía podre, d'Hunosa, estatismu, seición femenina, coros y dances y patrioterismu bastardu s'afita ente'l texíu social matándolu y amatagándolu. Y eso ye lo que mos lleva a ver postures como la cerrazón pa cola oficialidá nes files de la FSA (daqué indesplicable nun partíu supuestamente progre que frañe cola postura que caltién nel restu l'estáu); o a fechos como que La Nueva España seya l'únicu diariu de nome franquista que nun lu camudó, o que na prensa asturiana se-y dea'l tratu que se-y da a la nuesa cultura ya identidá, o que nun heba sitiu pal debate nin pal progresu, o que los sindicatos furrulen más al mou del sindicatu vertical, como una empresa de colocación que como un verdaderu sindicatu, o que mos lleven a producir bien de lletricidá (el duple de la que precisamos) matándonos con cánceres, metiéndonos torretes llétriques y produciendo pa otros... O la que lleva a presuntos esquierdistes a escribir poemarios nazi-fascistes, según mio amigu Inaciu (como bien diz equí)

Ye la mentalidá del desarrollismu, la que ta tres de cada muselón, tres de cada obra pública innecesaria y descomanada, tres de cada banzáu, tres de cada museu xurásicu... Ye'l turismu franquista nel que tamos basando la economía asturiana... Ye'l modelu franquista de coros y dances el que s'impón pa tratar el padrimoniu cultural; ye'l modelu franquista el de colocación sindical y de comederos na alministración... Y ye'l modelu franquista de represión el que carez l'independentismu asturianu y tolo que tea más a la esquierda de les opciones polítiques representaes na Xunta Xeneral.

Quitamos un dictador, pero caltenemos el mesmu sistema cultural (cultural nel sentíu ampliu, nun falo namái que de llingua)... Ye hora d'una revolución cultural, pero atopámonos que nun hai élites, que repítense esquemes y que, al meyor, la mio amiga tien más razón de la que-y daba de mano...

Normalmente, si falo d'un llibru, aguardo a lleelu dafechu pa falar d'ello; pero voi mui espaciu cola tema los esámenes, y ye un llibru mui llargu... Nun quixere dexar de comentar les impresiones que me dieron les primeres 200 páxines (la metá):

 Ye'l meyor llibru n'asturianu que lleí enxamás... (tp ye que seya un lleutor de la de dios) pero ye d'esos pocos llibros que foron a enganchame y a nun querer qu'acaben y siguir y siguir lleendo. Nun sé que me pasa colos llibros a lo último (pue que seya mal lleutor) y ye qu'igual lleo un llibru de 200 páxines, y lleo 150 o 180... o 190... y pósolu y apárome y nun teo ganes de volver a él... Ye por eso qu'a lo último acabo mui pocos llibros, a nun ser que tenga una auto-disciplina enorme... y ye que con esti llibru pasóme al aviesu, l'autodisciplina tuvi que la usar p'aparar de lleelu y meteme más colos esámenes qu'ando mal con ellos.

Yo nun sé si lu lleería muncha xente (de mano yá digo que yo non, que voi pela metá), pero falóse muncho de potestas y bien poques persones lu lleeron o-y fixeron una crítica o falen d'él. Nun entiendo que nun seya un llibru de cultu o de referencia pa la lliteratura asturiana d'anguaño, paezme una obra maestra, al altor de la Compañía Blanca de Conan Doyle o d'el Nome de la Rosa (que ye la novela medievalista que más me prestó)... Nun sé a qué esperen pa tornar al castellanu, al catalán, al francés y tal Potestas nin por qué nun falen d'él... Y, nun entiendo cómo nun suena más el nome de "Xulio Arbesú" como un grande de la lliteratura asturiana, porque d'él nun lleí más nada, pero la so obra ye grande grande grande... (y non sólo n'estensión)

Chapeau! Monsieur Arbesú!

Si falo d'una llingua que nun ye oficial na mayor parte del territoriu nel que se fala, y que namái que lo ye nun pequeñu pueblu del estáu vecín... ¿De qué falo?

Pos podría ser de l'occitanu: Y ello ye qu'hai un vieyu país n'Europa llamáu Occitania, asitiáu  na costa mediterránea y nel que la so xente estiéndese per trés (L'español (Arán), el francés y l'italianu). La so llingua ye una de les más vieyes de la Europa Llatina y daquella, na dómina medieval, una de les más prestixoses qu'influyó a otres como'l Portugués.

 Ye una llingua guapa, como la de nueso, y que nun sona igual nos llabios d'un ciudadanu francés que d'un ciudadanu italianu (mesmo que mos pasa col mirandés).

Equí la so Radio Sele: http://www.radiolengadoc.com/ 

A les tribus urbanes qu'hai na Asturies nacionalista: gafapastes y asturl.lales principalmente (podéis velos pola estética y hasta decatávos de cuála sois); súmense les propies del país y del restu'l continente: Los tuneros, los bakales, los h.evis, los puncarres, los pih.os, los perroflautes, los nazis, les lloques (un so-grupu d'homosexuales), los horteres... etc. Quiero axuntar otra más, que creyo que ta conformándose y que ye más bien d'importación.

Na mio facultá madrilana, hai otra suerte de tribu urbana que ta acabante nacer, o que yo toi acabante de decatame de qu'esistía... Yo llámolos "Los Flanders" pero bien puen ser los beatos, los santurrones o cualaquier otra cosa que s'asemeye. Son xente que polo xeneral ye bonal, y que tien idees o creencies relixoses poco comunes nesta dómina: Formen parte de grupos de catecismu, fan escursiones a Huesca a retiros espirituales, convivencies, van a la capiella, esparden propaganda relixoso pel campus y axúntense ente ellos.

Nun son nenguna seuta, avérense al restu de persones y son cordiales y bonales, pero tienen eses idees estrañes, anacróniques diría yo, y enfótense nelles y fan por espardeles organizándose pa ello. Llamóme l'atención porque n'Asturies nunca nun lo viera (mesmo que nun viere enxamás anarquistes-perroflautiles, hasta aportar a Madrid), nun sé si se conoz d'esta esistencia o si estes coses medren a la solombra de la emigración sudamericana (mui influenciada pola narcotonada, el regetón y los telepredicadores) o ye pola casualidá de qu'hai un cura estudiando na mio facultá y ye él quien remana too...

y ye que como diz astúrix: Tán llocos estos madrilanos...

Xunto col aragonés, l'asturianu ye la única llingua del estáu marxinada por esti servidor de busques. Taría bien que'l PP (tan proclique que ye a lo último) propunxere na Xunta Xeneral una moción pa que la xunta-y pida a esta compañía una versión n'asturianu del buscador (ensin sovenciones añales, gracies, que con traducila una vegada ye abondo).

...Cuando la xusticia ye un instrumentu, un arma, entós más te val bien llevate bien col que la tien namano. Ye meyor aselar, callar y, si acasu, dici-y amén al que controla esi brazu llargu y armáu que ye la xusticia.

Nun estáu nel que PP y PSOE nomen a los xueces, nel que los xueces pertenecen a asociaciones "progres" o "tories" que nun ye mui difícil d'atalantar quién ye'l dueñu de caduna, onde tu entres con un papel blancu nuna sala y el xuez velu blancu, y na d'al llau, l'otru xuez velu prietu... nun hai seguridá dala. O sí, la seguridá del que sabe que si combaya col poder va tar seguru y nun-y va pasar nada.

Ye la xusticia una de les pieces (nun ye la más pesada, pero sí la de más dureza) qu'afiten l'actual sistema de dominación que carez Asturies, ye'l sistema nel que ye posible criminalizar a un mozu por llevar gasolina y petardos, pidir 20 años de cárcele por él... Nun país onde por esto, ensin cometer delitu de sangre dalu puen llevate a la cárcele ensin xuiciu, tenete nella 100 díes enzarráu, aislláu de la familia, en Madrid y llueu, por poner una bomba casera na sede del PSOE endilgate 10 atentaos más??

Si ye verdá, o hai indicios de que Fer diba poner o taba poniendo una bomba, quiero que lu xulguen por eso;sí; pero namás que por eso pero non que-y apliquen l'antiterrorista, que lu incomuniquen, que-y endilguen toles coses que la policía nun foi pa facer y que-y echen enriba tola mierda que foron a pañar. Y, sobre manera, que se tenga en consideranza qu'esti home, culpable o non, nun cometió delitu de sangre dalu.

 ¿Pero qué podemos esperar d'un estáu nel que la xusticia fai política y fai una política u otra según-y peta al gobiernu?

Nada bono.

Una vegada, un embaxador, menos esperimentáu y más mozu, nel primer añu de destín nel estranxeru, suañó, a la calor de lo que deprendía ende y de la teoría, que siempres ye mui guapa, cola posibilidá d'algamar la xuntura de tol asturianismu políticu alrodiu d'unos mínimos y d'un cabezaleru escoyíu nunes eleiciones primaries abiertes a tol asturianismu (qu'al empar sirvieren pa recaudar fondos)...

El proyeutu yera guapu, y el casu ye qu'agora sigui viéndolu guapu y necesariu... Igual un día, el tiempu da-y la razón a esi embaxador tan mozu, pero l'embaxador nun quería tener razón, nin protagonismu, nin perres, nin poltrona... (Eses 4 coses poles que mata y muerre la "clase política" asturianista). L'embaxador yera un idealista, pero lo murnio d'ello, nun ye que l'embaxador fuere un idealista, yera que l'embaxador yera tan idealista como la inmensa mayoría de los sos conciudadanos, qu'igual nun facíen nada (nin faen), pero buscaben lo mesmo que él...

L'embaxador intentólo, ensin ésitu, y tien la conciencia tranquila; hailos que busquen lo mesmo que él y nun lo intentaron ¿Tendrán la conciencia tranquila? Espérolo.

Lo grave ye que, con tolo que pasó, esi embaxador, non tan mozu, piensa lo que pensó va 2 años puntu por puntu...

(Calca equí pa ver la entrevista a Asturies Ciudadana que-y fexo'l Trasgu, esi gran cronista del asturianismu)

Güei soi Rusu.

 Y separatista tola vida.

Nun fai falta ser separatista pa tener seleición nacional xugando mundiales y eurocopes: Escocia xuega, Irlanda del Norte (qnin ye nación) xuega, Gales xuega, Inglaterra Xuega... ¿Xq nun xuega Castiella, Cataluña, Asturies...? ¿Qué ye qu'ensin l'asturianu nel fútbol empaten? ¿Ensin los asturianos nel baloncestu nun son nada?

Sedrá eso...

 Puxarra d'estáu quemos da pel culu, puxarra de país que mos dexamos y gústanos... Méxennos, dicen que llueve, y nós cantamos "singing in the rain"

Nota: La semeya nun ye mía, ye de http://fueyaenblancu.nireblog.com

He dicir que nun tuvi vagar hasta va poco, y llueu, había "fuelga de fotógrafos" (toos d'esame) y tal... Equí da la cara l'embaxador, una lleenda urbana d'eses. Quixi salir delantre del edificiu de correos, primero porque gústame muncho, y segundo porque ye d'ehí d'onde vienen les coses bones (y les males) d'Asturies, y hasta ellí teo qu'averame pa recoyeles.

Vais llamame inorante (soilo dafechu) pero taba mirando agora un programa na 2, que llámase La Mandrágora y falen de teatru, y salía una obra de teatru en catalán... Y yo quedé pensando, si arriendes de monólogos cómicos y del típicu teatru de costumes, si hai teatru n'asturianu o non... Escritu vi poco, pero creyo que representáu hai aínda menos...

Si daquién me pudiere dicir dalgo sobre cómo y dónde ver obres de teatru "normales" (a min el teatru de "maruxa y el so home que ye llabriegu y bebe en chigre" nun me gusta nada...) agradecería-ylo.