Quien más quien menos, dientro'l movimientu social asturianista, entrugóse dalguna vegada por qué somos tan pocos nel movimientu políticu y tantos nel movimientu social... Y por qué la mayoría de la xente, un 60% ta al favor de la oficialidá y depués nun mueven un deu por ella...

La clave apúrremosla la socialización política de les persones. Faise interesante analizar la base social del PCE/Izquierda Xunida, paez que nun tien rellación dala colo nuestro, pero tien muncha más de la que paez, ye un exemplu d'un movimientu que cuntaba con socialización política y base social y qu'anguaño carez d'ella. La desplicación ye percenciella, pero la so facilidá de comprensión nun fai n'absoluto una facilidá d'afrontar el problema.

Na dómina de la dictadura, amás de la publicidá de baldre que-y fai al comunismu Franco (como-y fexo Aznar a ERC); taba'l fechu de que les organizaciones obreres o d'esquierdes, como'l PSOE (nel exiliu) o'l PCE (nel estáu) introduxeron maneres d'esparder el so mensaxe, cursos de formación y discursos sindicales qu'actuaben nuna sociedá que nun tenía los medios de comunicación d'anguaño y pa la que'l sindicatu, el trabayu o la familia siguíen siendo factores de socialización... (habría que pensar de la xente que vota IX-PCE cuantos voten lo mesmo que los padres)

Hai tres maneres de dominar una sociedá, o, más que de dominar, d'incidir nella d'una manera eficiente, amás d'una manera de caltenela (la familia):

1- La escuela: Anguaño, sacantes l'asturianu, pa quien lu escueya, que tendrá al so frente un maestru/a d'asturianu fartu de les polítiques represives del gobiernu asturianu, ye un campu d'aición total del réxime.

2- Los medios: Mesmo que-y pasa a la escuela, les perres anguaño tán col réxime (non como na Revolución Francesa, por poner exemplu) y sofiten al réxime, evidentemente, hai esceiciones, como les hai na escuela, pero eses esceiciones nun vienen sinón a confirmar que sí hai (y va siguir habiendo) una socialización asturianista per bien de tiempu, pero tamién confirmel el so calter minoritariu.

3- La familia: A nun ser que l'asturiansita tenga más fíos de la media, ye otru calce que nun vien sinón a caltener lo qu'hai, ye un calce d'estabilidá social, non de cambeu, como puen ser los otros dos. (Nun hai más que ver el cambeu que foron les polítiques educatives catalanes, que conformaron la xeneración Esquerra). Cabría equí plantegar si la mayoría de los asturianistes confesos tán dispuestos a fala-yos como primera llingua a los sos guah.es n'asturianu o van emplegar el castellán... Esto diba amosar el grau de compromisu cola llucha, el si son a creyese les sos propies idees o non.

4- Les redes sociales: Les redes sociales, nel trabayu, na cai, nos ambientes d'ociu.... Son lo único que mos queda, y onde tamos más bien probetayos. Ye un erru pensar que la política o'l poder cambien a la sociedá; porque nun ye asina, nos más de los casos, sinón qu'hai una retroalimentación; la política cambia cuando la sociedá pide'l cambeu... Y agora habría qu'analizar l'estáu de les redes sociales asturianes, hai que plantegar si una persona normal, ñacía en, por poner por casu, Llanes, qu'estudia nel colexu públicu de Llanes primero y llueu nel institutu, o una persona que ñaz nun pueblu rural de Tinéu, qu'estudia nuna escuela rural y llueu va pal institutu a Navelgas pa depués dir a la universidá a Uviéu, hai que plantegar si esa persona tien oportunidá, y cuántes y de qué calidá p'acabar nuna rede social asturianista, p'acabar sintiendo les argumentaciones asturianistes, sintiendo'l puntu de vista nacionalista d'Asturies o pue que en tola vida nun vea enxamás a un nacionalista nin-y suene qué ye eso de l'autodetermín.

La xente que ta nel asturianismu ye de dos clases: 

A) Fíos d'asturianistes, socializaos nel asturianismu de padres asturianistes y nos qu'incidió la familia nesi sen; nestos la familia xugó un papel fundamental na concencia asturianista. Nun conozo casos concretos, pero supongo (o habría ser asina) que los fíos de los ácadémicos, de Xuan Xosé, de los dirixentes y militantes hestóricos del PAS, AA, UNA etc deberíen pertenecer a esta clase (o que piensen sinón qué mal cometieron los padres si nun ye asina).

B) Xente que s'atopó con un asturianista na so vida, y que-y fexo pensar, dir más alló de lo qu'hai y que d'un mou o d'otru esi alcuentru marcó una evolución personal

C) Xente autodidacta, persones que van per llibre y deprenden de too y un día dan col asturianu ya indígnense de la situación na que ta y siguen la evolución descrita en B. El mio casu por exemplu, sería una mezcla de B y de C. Suel ser nacionalista.

Llueu habría dos subclases pa B y C:
1) Aquellos a los que l'asturianu suéna-yos de mano a Chinu; porque nun tienen exemplos na familia más que d'amestáu y l'asturianu que ven ye l'estandar, ensin referencies llingüístiques vives. Pa ellos l'asturianu ye una opción asumida llibremente, como si yo decido deprender francés y facelo la mio llingua propia. Son persones nes que la ideoloxía ta perriba de la realidá sociollingüística familiar; que polo xeneral, y por desgracia, nun asumen o nun suelen asumir l'asturianu como llingua habitual, sinón que faen d'ello una ferramienta política subordinada a la ideoloxía. Tien el méritu d'asumir l'asturianu siendo de mano estrañu a elli, pero polo xeneral tien el deméritu de nun s'implicar igual d'a fondo que lo que s'implicaría daquién que ve na llingua daqué más que la so propia llingua. Suel ser nacionalista o independentista. Son persones que ponen per delantre la patria de la llingua.

2) Quien tien un güelu o güela astufralante, xeneralmente de pueblu, y más específicamente de les cuenques, del centru rural o del occidente. El compromisu nun tien tantu méritu como nel casu B1, que diba ser ideolóxico puro, nesti casu hai una base ideolóxica, la que fai que s'asuma la llingua del güelu (frente a la del padre) como propio; y la base social-familiar que ye que la llingua pa esta clase d'asturianista nun ye namái que d'él, sinón que ye la llingüa de la so familia, siéntela como que pertenez a les xeneraciones pasaes, siente que-y la emperstaron les xeneraciones pasaes pa que-yos la lleve en bon estáu a les venideres. Pue ser nacionalista/independentista o nun selo; y son persones pa les que la llingua ye más importante que la patria.

A la vista d'esto, vese qu'hai dos grupos sociales bien estremaos, los qu'asumen el mensaxe ideolóxicu, y los qu'asumen el mensaxe llingüísticu, mas que dambos mensaxes tean entemecíos nes más de les veces, siempres hai ún que pesa más que l'otru según en qué persones. Per contra, analizando los axentes socializadores, decatámonos de que o ye la familia, o ye una persona aisllada o ye l'autodidactismu... Hai que decatase de que la sociedá, mayormente, nun ye autodidacta, nin tien inquietúes inteleutuales como la mayoría del asturianismu... (ye esta la razón pola que l'asturianu dexó de goler a cuchu y borona y güel a gafes de pasta y suplementu cultural).

L'asturianismu ta convirtiéndose nuna élite, pero nuna élite incapaz d'organizase a sigo mesma y, evidentemente, incapaz d'esparder el so mensaxe y enllazar col pueblu normal, socializáu na TV, na escuela y nes redes sociales a les que nun somos a entrar.